Naam Europese IJsvogel

Wetenschappelijke naam Alcedo atthis

Grootte 16-17,5 cm van snavelpunt tot staarteinde

Spanwijdte 23-24 cm

Gewicht 35 tot 45 gram

Biotoop Stromend en stilstaand zoet water met voldoende vis, begroeiing en een steile wand of boomkluit om een nest in te graven

Broedperiode Eind maart tot en met augustus

Broedduur 18-21 dagen

Tijd tot uitvliegen 23-27 dagen

Eieren Glanzend witte eieren, 23x19mm, ongeveer 4 gram

Aantal 4-8 per legsel, meestal 2 legsels per jaar, soms 3

Nest Zelfgegraven gang in een steile oever of kluit van omgewaaide boom, 40-100 cm. lang, met aan het einde een nestkamer van ong. 10 x 15 cm

Verspreiding Geheel Nederland, in mindere mate in het noorden en Zeeland

Roep Een scherp en luid tie-tie, in de vlucht meestal tie, ook wel tie-ie-ie-ie

Vlucht Snel en in een rechte lijn, snorrende vleugelslag, afgewisseld met korte glijvlucht. Vliegt meestal net boven het wateroppervlak

Voedsel Bestaat voor 99% uit visjes van 3 tot 9 cm. lang, daarnaast wordt ook een enkele keer een waterinsect of kikker(visje) gegeten

Aantal in Nederland Sterk wisselend en afhankelijk van vorstperiodes in de winter, in 2002 wordt het aantal geschat op 400 broedparen

Verschil man - vrouw Het vrouwtje heeft een oranje vlek op haar ondersnavel, het mannetje heeft een geheel zwarte snavel

Kenmerken jonge ijsvogel Duidelijk kortere snavel met wit puntje aan uiteinde, donkere pootjes, doffer verenkleed

Geslachtsrijp Na ��n jaar

Maximum leeftijd Ongeveer 15 jaar, door de hoge sterftecijfers in het eerste levensjaar ligt de gemiddelde leeftijd op ongeveer 2 jaar

Natuurlijke vijanden O.a. boomvalk, sperwer. Jonge ijsvogels lopen ook gevaar in de broedholte van bunzing, hermelijn, rat, enz.

Overige doodsoorzaken Vliegen tegen ramen, verkeersslachtoffers, water)

Biotoop

De biotoop van de ijsvogel is een beetje afhankelijk van het seizoen. Het belangrijkste gedeelte van het jaar, het broedseizoen, verblijft hij het liefst in de buurt van langzaam stromend water, vaak in de vorm van een beek of een kleine rivier, met een steile oever om een nest te graven. Tevens is rust en beschutting in de vorm van struiken en bomen belangrijk en niet te vergeten een ruime hoeveelheid kleine vis in het water.

Je treft hem ook aan bij wat grotere vijvers met voldoende beschutting en steile oevers. Ook wordt er voor het graven van een nest wel gebruik gemaakt van de kluit van een omgewaaide boom. Hierin wordt dan meestal een kortere nestpijp gegraven. Een goed voorbeeld van een mooie biotoop voor de ijsvogel is de Biesbosch, en dan met name in de kleinere rustige kreken, waar de (recreatie)scheepvaart geen toegang heeft. In het broedseizoen van 1999 heeft men hier 9 broedpaartjes waargenomen, waarvan er vier gebruik maakten van de kluit van een omgewaaide boom. In de Biesbosch wordt al jarenlang actief onderzoek gedaan en hulp geboden aan de ijsvogel door Kees Bolkenbaas, de schrijver van het boek IJsvogels in de Biesbosch.

De verspreiding van de Europese IJsvogel (Alcedo atthis) wereldwijd.

We vinden de ijsvogel in vrijwel geheel Nederland, in mindere mate in het noorden en Zeeland. Ook zijn er weinig broedresultaten bekend van de waddeneilanden. In de winter kun je de ijsvogel bijna overal in ons land tegenkomen, aan de kust, in de Flevopolder, vrijwel overal waar visrijk water aanwezig is.

Tijdens het broedseizoen worden de broedterritoria weer opgezocht, waarbij er hogere concentraties zijn in Noord-Brabant, Limburg en de Achterhoek, evenals langs de grote en kleine rivieren.

De ijsvogel is een kleine vogel met een korte staart en pootjes, een korte nek, korte, afgeronde vleugels, een grote kop met grote ogen en een lange, dolkvormige snavel, geschikt om vissen mee te vangen en vast te houden. De poten zijn syndactiel; de voortenen zijn gedeeltelijk aan de basis met elkaar vergroeid. IJsvogels hebben een vrij uniforme, gedrongen bouw met een rechte, dolkachtige snavel. De kleuren verschillen wel sterk, sommige soorten hebben blauwe of rode kleuren, andere zijn zwart met wit van kleur. De ijsvogel heeft echter een overwegend blauwe kleur, waarbij de veren van de kop en vleugels iriserend blauwgroen zijn maar op het midden van de rug lichter tot kobaltblauw. De staartveren zijn echter weer wat donkerder. De veren aan de borst en buikzijde zijn warm oranje gekleurd en steken hiermee duidelijk af. Van de snavel tot achter het oog is op de wang een oranje oogstreep aanwezig, die abrupt overgaat in een heldere witte streep, ook de keel van de ijsvogel is wit. De poten zijn oranje tot rood van kleur. De mannetjes zijn enkel van de vrouwtjes te onderscheiden aan de kleur van de basis van de ondersnavel, die bij het vrouwtje dofrood is en bij het mannetje net zo zwart als de bovensnavel. Juvenielen onderscheiden zich van volwassen exemplaren door het valere verenkleed met donkergrijs gerande borstveren, gevlekte kruin, lichtere snavelpunt en donkerbruine poten.

De ijsvogel heeft een snelle, rechte vlucht, vaak vlak langs het wateroppervlak. Hij kan op deze manier snelheden bereiken van maximaal 80 km per uur.[8] De vleugelslag is snorrend, afgewisseld met een korte glijperiode.[9] Hierdoor is er van een ijsvogel in vlucht zelden meer te zien dan een blauw-oranje flits.

Het waterdichte en isolerende verenkleed van de ijsvogel bestaat uit korte, dichte veren die tot zes keer per dag gepoetst en gekamd worden. Dit kan per keer 15 tot 20 minuten duren. De ijsvogel kent een voor vogels unieke poetsbeweging: hij wrijft over zijn kruin met de binnenkant van zijn vleugel.[8] Ook neemt de ijsvogel regelmatig een bad. Vooral ouderdieren baden aan het einde van de periode waarin de jongen in de nestkamer worden gevoerd. Het nest is rond die tijd bevuild met een laag braakballen. Tijdens het baden duikt de ijsvogel onder water, alsof hij aan het vissen is, om enige seconden in het water te blijven of gelijk weer het water te verlaten en opnieuw te duiken. Dit wordt vervolgens zo'n twintig keer herhaald.

De ijsvogel is een carnivoor, meer specifiek een piscivoor, en jaagt voornamelijk op kleine vissen als modderkruipers, voorns, barbelen, jonge vlagzalmen en tiendoornige stekelbaarsjes, aangevuld met jonge forellen, baarzen, snoeken en karpers, alvers, gambusia's, driedoornige stekelbaarsjes en kwabalen.[8] Ook garnalen, rivierkreeften en andere kreeftachtigen, amfibie�n als salamanders, kikkers en kikkervisjes, insecten als libellen, kevers, waterinsecten en larven en weekdieren als zoetwaterslakken staan op het dieet. Prooidieren zijn meestal 3 tot 5 cm lang, maximaal 7 cm. Vissen beslaan zo'n 78% van het dieet.[8]

De ijsvogel is vaak te vinden op een vaste uitkijkpost nabij het water vanwaar hij zijn prooidieren gadeslaat. De ijsvogel zit meestal onbeweeglijk stil op zijn uitkijkplaats, vaak met de vleugels gespreid en de snavel half open. De uitkijkplaats bevindt zich zo'n ��n tot drie meter boven het water. Een tak die over het water uitsteekt is hiervoor geschikt maar ook beschaduwde overhangende struiken worden hiervoor wel gebruikt. Met zijn scherpe ogen kan hij in helder water de precieze positie van zijn prooi bepalen, waarna hij met snavel naar voren op zijn prooi duikt. De prooi bevindt zich meestal niet meer dan 25 cm onder het wateroppervlak.[5] Als een visje zich laat zien wordt het met een snelle duikvlucht verschalkt. Iedere ijsvogel heeft zijn eigen favoriete uitkijkplaats vanwaar hij duikt. Als de uitkijkplaats te laag is, vliegt hij eerst omhoog waarna hij naar beneden duikt. Ook kan de ijsvogel boven het water "bidden". Aan de kust wordt vanaf een rots, een pier of een paal gejaagd. Soms wordt ook buiten het water gezocht naar voedsel, zoals in de lucht, hier worden insecten gevangen.

Bij het jagen op vis duikt de vogel met hoge snelheid bijna loodrecht op zijn prooi, waardoor hij het wateroppervlak kan doorbreken. Om deze snelheid te ontwikkelen slaat hij tijdens de duik kort met zijn vleugels. Op hoge snelheid kan hij tot een diepte van een meter duiken, maar meestal duikt hij niet meer dan enkele decimeters. Om de ogen te beschermen tegen het water gebruikt de ijsvogel zijn knipvlies, dit is een extra ooglid dat half doorzichtig is en door een reflex als een duikbril over het oog schuift tijdens het duiken. Het wordt ook gesloten als de vogel de veren poetst, om beschadiging door de klauwen te voorkomen.

De ijsvogel komt vanzelf weer boven en verlaat direct na de vangst het water. Met ��n slag van de korte, sterke vleugels kan hij zich weer uit het water heffen en wegvliegen. Hij vliegt hierna naar een zitplaats, waar hij het visje doodslaat tegen de tak waar hij op zit. Hierna wordt de prooi in zijn geheel ingeslikt waarbij de kop altijd eerst wordt doorgeslikt. Hierdoor wordt voorkomen dat de eventuele stekels van de prooi zich vastzetten in de keel en de ijsvogel kan stikken. Mocht de ijsvogel de vis niet met zijn snavel kunnen draaien dan wordt deze eerst in de lucht gegooid. Onverteerbare delen als graten, schubben en chitineresten worden in een kleine, ovale braakbal uitgebraakt.

DE IJSVOGEL

Het nest van de ijsvogel

Tegen de broedtijd maken de ijsvogels met hun snavel een gang bij een

rechte oevers van hun viswater. De gang is ongeveer 1 meter lang.

Aan het eind van de gang wordt een soort kamer gemaakt.

In die kamer leggen ze de eieren en daar broeden ze ze ook uit.

De familie van de ijsvogel

Alle familieleden van de ijsvogel zijn even kleurig als de ijsvogel zelf.

1. De hop. De hop heeft een kleurige kuif en broedt soms in ons land.

In het zuiden van Europa komt hij veel meer voor. Je mag je een echte

geluksvogel moemen als je er een keer een hebt gezien.

2. De scharrelaar.De scharrelaar komt maar een enkele keeer in Nederland.

Hij komt voor rond de Middellandse Zee en in Oost-Europa.

3. De ijsvogel zelf.

4. De neushoornvogel. Van de neushoornvogel zijn in Afrika en Azi�

verschillende soorten. Hij broedt in holle bomen. Als het vrouwtje op de

eieren zit, metselt het mannnetje het hol dicht. Er blijft een klein gaatje

over. Doordat gaatje voert het mannetje het vrouwtje.

Over de ijsvogel zelf

De ijsvogel is een van de meest mooie en bont gekleurde vogels.

Helaas is de ijsvogel bijna uitgestorven in Nederland.

Er trekken in de herfst soms nog wat ijsvogels over ons land maar wij kunnen

de ijsvogel niet meer tot de broedtvogels in ons land rekenen.

*De ijsvogel vist 's winters soms bij een bijt in het ijs. De ijsvogel is een

echte visser. Je kunt je dan wel voorstellen dat de beroepsvissers en

viskwekers hem liever niet zien.* Ik zal eens een reden moemen waarom de

ijsvogel is weggegaan. De kanaalen en beken zijn zo erg vervuild,

dat er geen vis meer kan leven. En de ijsvogel leeft voormamlijk van vis.

De poten van de ijsvogel zijn niet erg

geschikt om op te lopen Het zijn namelijk zitvoeten.

Als hij stil op een tak zit, lijkt het net of hij slaapt.

Maar hij let heel goed op. Als hij een vis ziet, duikt hij met zijn snavel

loodrecht onder water zonder zijn vleugels te gebruiken.

Kort daarna duikt hij weer op en vliegt naar de uitkijkpost.

Aan zijn snavel heeft hij de vis zitten.Als hij de vis opeet gaat de kop eerst

naar binnen. Anders krijgt de ijsvogel misschien last met de vinnen

van de vis.De vinnen, de graten en de schubben spuugt de ijsvogel weer

uit. De ijsvogel heeft ook nog een bijnaam van de Engelsen gekregen.

,,Koning der vissers".

Welkom

Beste Bezoeker,

Welkom op de site van Jaap vd heide www.jvdhnatuur.nl

Als enthousiast amateurfotograaf ben ik altijd op zoek naar nieuwe uitdagingen.

In alle facetten van de fotografie ben ik actief; al moet ik wel zeggen dat mijn passie vooral ligt in de natuurfotografie.

Wat is mooier dan de natuur in trekken met de camera in de aanslag en dan met veel geduld die momenten vast te leggen die je raken en ze delen met derden.

Waar begint de natuur vraag ik me wel eens af, ik denk daar waar je het wil zien, dat kan zijn in je eigen vensterbank en het stadspark om de hoek maar ook zomaar in een weiland of in de bossen, het is vooral kijken en ervaren. De natuur is overal om je heen!

Fotograferen is mijn grote passie, maar ik wil ook zo veel mogelijk mensen mijn foto`s laten zien en deze te delen met de mensen .

Natuurfotografie is mijn hobby en passie om van iets simpels zoals een bij op een bloem toch iets moois te maken door middel van een foto.